Citaten, maakt het uit wie de uitspraak heeft gedaan?

Leer van andermans fouten
Volgens de Dalai Lama kan je ook van andermans fouten leren, je hebt namelijk te weinig tijd om zelf al die fouten te maken. Dit las ik in een statusupdate op Facebook.
Er ontstond een discussie over of de Dalai Lama dit echt heeft gezegd en wat het effect is van het plaatsen van een naam bij een citaat.

Martin Luther King jr
Endorsers, personen die een extra lading geven aan een product, merk of in dit geval een uitspraak, zijn belangrijk voor merken en voor uitspraken. De associaties die worden opgeroepen bij het citaat worden overgebracht op de persoon die erbij staat en de associaties die aan die persoon gelinkt kunnen worden, helpen het citaat aandachtiger te lezen en erover na te denken.
Vorig jaar ging een citaat van Martin Luther King jr de wereld over. Dit bleek echter niet van hem te zijn. De naam en opvallende uitspraak zorgden ervoor dat het viral ging.

Citaten zijn compact
Ik verbaas me over de compactheid van veel citaten. Een zin, een paar woorden en de naam van de persoon. Verder niets, geen inleiding of context, tijdsaanduiding of plaatsbepaling. Ja, Caesar die de Rubicon overtrok en toen vond dat de teerling was geworpen of Neil Armstrong die een kleine, grote stap maakte om op de maan terecht te komen.

De wijze woorden van Einstein
Einstein zei wijze dingen. Hij was een wereldberoemd wetenschapper, dus wat hij zei zal wel verstandig zijn. Op de vraag van een scholier die moeite had met natuurkunde antwoordde hij:

“Wees gerust, de moeilijkheden die ik ervaar met natuurkunde zijn vele malen groter.”

Ik las dit in een boek getiteld “Hoogachtend, Albert Einstein” (ISBN: 9789051740028) en of dit antwoord er nu helemaal letterlijk stond weet ik niet meer. De essentie heb ik onthouden. Hiermee parafraseer ik trouwens, een citaat is een letterlijke weergave van de woorden. Er kan zelfs nog worden gediscussieerd of een vertaling van een uitspraak wel gelijk is aan de oorspronkelijke uitspraak.
Gezien de eindeloze stroom aan citaten van Einstein zou er bijna gedacht kunnen worden dat hij de hele dag niets anders deed dan oneliners produceren.

Van wie is de uitspraak?
Ook Mark Twain, de Dalai Lama, Plato, Abraham Lincoln, Isaac Newton, Nelson Mandela, Aristoteles, Winston Churchill en Johan Cruyff zijn verantwoordelijk voor veel mooie uitspraken. We lezen en horen nu eenmaal liever uitspraken van personen die inspireren, een rolmodel zijn en een extra lading kunnen toevoegen aan de uitspraak.
Hieronder zal ik een voorbeeld geven van een persoon die daadwerkelijk de uitspraak heeft gedaan of kan hebben gedaan en dezelfde uitspraak bij iemand die deze absoluut niet heeft gedaan.

“Zolang jij de bal hebt, kunnen zij niet scoren” ~Johan Cruyff~

“Zolang jij de bal hebt, kunnen zij niet scoren” ~Mark Twain~

Het wordt anders als een uitspraak op meerdere manieren valt uit te leggen.

“Ik maak eigenlijk zelden fouten, want ik heb moeite me te vergissen” ~Johan Cruyff~

“Ik maak eigenlijk zelden fouten, want ik heb moeite me te vergissen” ~Mark Twain~

De eerste uitspraak is natuurlijk van Johan Cruyff. Hij zei dit na de wedstrijd Nederland-Portugal op 11 juni 2006. (bron: citaten.net). Na te googlen blijkt dat Nederland die dag tegen Servië en Montenegro speelde en pas op 25 juni tegen Portugal. Heeft Johan deze uitspraak dan wel gedaan? Het is niet onaannemelijk.
De tweede uitspraak is volgens citaten.net ook van Johan Cruyff. De bron die wordt aangehaald is “NOS Champions League commentaar.” Het zou kunnen, echter deze uitspraak kan door veel meer mensen zijn gedaan. Bij deze uitspraak krijg ik het idee dat die is gedaan door een eigenwijs persoon die overtuigd is van zijn eigen kunnen. Vul hier zelf maar iemand in.

Bronnen
Uitspraken van beroemde personen lijken interessanter dan van de buurman van een paar huizen verderop. De naam van de beroemdheid trekt de aandacht. De grote vraag is of die persoon het echt gezegd heeft. Hiervoor zou bij elk citaat een bronnenonderzoek plaats moeten vinden. Via Google kom je dan al snel op elkaar kopiërende citatensites. De werkelijke bron is moeilijk te vinden. Daarbij zijn veel uitspraken gedaan die niet zijn opgenomen op band. We moeten er dan maar vanuit gaan dat de uitspraak direct op schrift is gesteld en dat dit een letterlijke weergave is van die uitspraak.

Maakt het uit wie de uitspraak heeft gedaan?
Het mysterie rond de uitspraak en mythevorming rond de persoon is een interessant verschijnsel. Het maakt weinig uit wie de uitspraak heeft gedaan. Het toekennen van de uitspraak aan de persoon versterkt de uitspraak en de uitspraak zelf houdt de mythevorming rondde beroemdheid in stand. Bewust of onbewust zoeken we naar redenen dat die persoon deze uitspraak kan hebben gedaan, we gaan niet op zoek naar redenen dat die persoon de uitspraak niet zou hebben gedaan. De meeste uitspraken worden geciteerd, omdat degene die ze citeert er iets mee wil zeggen. Het bevestigt zijn/haar identiteit, geeft inzicht in levensopvatting en is vaak persoonlijk.

Het maakt niet uit wie de uitspraak heeft gedaan zolang citaten maar blijven inspireren, prikkelen en aanzetten tot nadenken.

“The greatest thing about Facebook, is that you can quote something and totally make up the source.” ~Albert Einstein~

Foto’s: Dalai Lama, Albert Einstein